“De IT-oplossingen om de administratieve lasten te verlagen hebben te weinig resultaat. De overheid voert nog steeds onvoldoende regie over de IT-projecten. De focus ligt te veel op de techniek en de burgers en bedrijven, waarom het uiteindelijk gaat, raken uit beeld. Dat blijkt uit onderzoek van de TU Delft in opdracht van het Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal)”. Aldus de aanhef van een artikel over ‘fouten binnen de overheid’ in de Automatiseringgids van afgelopen week.
Het zou natuurlijk te makkelijk zijn om de specifieke ‘organisatiecultuur’ van de overheid op de korrel te nemen, hoe verleidelijk ook. Als oud-militair, lees: oud-ambtenaar, ken ik de mores binnen de overheid behoorlijk. Ook mijn ervaringen de laatste tien jaren met de overheid als ‘buitenstaander’, leveren voldoende input om ‘iets’ te vinden over het omgaan met fouten in deze organisatie. Dus beste lezers……..”ik doe het niet”. Alhoewel het best wel verleidelijk is om de overheid als referentiepunt te nemen, daar waar het gaat om het maken van fouten en hoe daarmee om te gaan. Nou, voorruit dan maar. Het omgaan met het maken van fouten is iets, wat typisch thuishoort bij een specifieke organisatiecultuur. Mijn eigen ervaring binnen de krijgsmacht is, dat fouten maken soms niet mag/kan in verband met de grote impact maar in veel gevallen prima is mits hiervan door allen van geleerd kan worden. Ik gok, dat dit bij andere overheidsorganisaties ook het geval is.
De kern van geciteerd artikel in de AM zit volgens mij dan ook in het feit dat er schijnbaar niet word geleerd van fouten uit het verleden. Uiteraard speelt ook mee of er überhaupt fouten gemaakt mogen worden in een organisatie. In een cultuur waar fouten maken not done is, worden volgens mij juist wél fouten gemaakt! Het is niet realistisch om in een organisatie waar mensen de hoofdrol spelen, ervan uit te gaan dat er géén fouten gemaakt worden. Mensen maken altijd fouten…………daar zijn we nu juist mensen voor en dat onderscheidt ons van computers en robots, die overigens ook wel eens fouten maken. Maar ja, dan word toch weer de schuld gegeven aan de mensen, die ze geprogrammeerd en geproduceerd hebben. Wetenschappelijke onderzoeken naar ‘lerende organisaties’ wijzen keer op keer uit, dat daar waar geaccepteerd wordt dat mensen fouten maken een organisatie ook echt leert en vooruit komt. In een organisatie waar mensen fouten mogen maken, durven mensen te experimenteren en grenzen te verkennen. Steevast leidt dit tot nieuwe ideeën, slimme innovaties en niet onbelangrijk, een prettige creatieve werksfeer.
Mijn advies voor organisaties is dan ook altijd, om ruimte te geven aan de mensen. Laat medewerkers experimenteren, stimuleer buiten de gebaande paden te wandelen en vastomlijnde kaders te passeren. Natuurlijk worden er dan fouten gemaakt maar in een omgeving waar dat is toegestaan, zullen mensen bijna altijd leren van (zelf)gemaakte fouten en ze aanzetten tot vernieuwing. Kortom, stimuleer experimenteren en mensen gaan leren. Bewaak wel, dat van gemaakte fouten ook weer wordt geleerd en het effect zal worden versterkt. Organisaties die geen fouten maken komen nooit een stap vooruit……..als ze al bestaan!
